حاج شیخ میرزا عباس دهقانی اشکذری از نخستین جرقه‌های علاقه‌اش به لباس روحانیت می‌گوید؛ علاقه‌ای کودکانه اما عمیق، که در نخستین زیارت حرم امام رضا(ع) به دعایی ساده و صمیمی گره خورد: «امام رضا! می‌خوام آخوند بشم!»

بیش از شصت سال پیش، بانویی به نام زهرا بیگم سجادی، نخستین معلم دبستان دخترانه اشکذر، در دل کوچه‌های خاکی این شهر قدم گذاشت؛ زنی که حضور کوتاهش با خاطراتی ماندگار از ایمان، تلاش و همبستگی زنان اشکذر گره خورد.

در قلب شهر تاریخی اشکذر، حمامی قدیمی با معماری اصیل میزبان موزه مردم‌شناسی است؛ جایی که مجسمه‌ها و اشیای قدیمی، روایتی زنده از زندگی، مشاغل و آداب مردمان این دیار کویری را به تصویر می‌کشند.

در روزگاری که تهدید لشکریان شاه شجاع بر یزد سایه افکنده بود، مردی ساده‌دل از اشکذر با صداقت خود توانست جنگ و رنج را از مردمان یزد دور کند.

آسیاب تاریخی آبی اشکذر، نه‌تنها یادگاری از همت بلند علی‌نقی‌خان، حاکم فرهیختهٔ یزد، که جلوه‌ای از پیوند هنر و تاریخ است. میرزا سید محمد سحاب اصفهانی با سرودن شعری جاودان، تاریخ این کار بزرگ را در بیتی ماندگار رقم زد

قنات فیروز آباد- مجومرد از کهن ترین قنات های استان یزد است و بر اساس باورهای محلی تاریخچه آن به حمله اسکندر مقدونی به ایران باز می گردد.

فریادِ شادی از دور به گوش رسید: «آب آمد! آب آمد!» مردم، سبک‌پا به سوی جوی دویدند و به استقبال آب رفتند،عطر صلوات در محله ها پیچید.

گویی دستان نامرئی بهار، تاروپود طبیعت را با نخ‌های سرخ لاله‌های وحشی دوخته است. در روستای ییلاقی شرب‌العین شهرستان اشکذر ، زمین نفس‌های گرمش را به آسمان می‌سپارد و لاله‌ها، چون شمع‌های روشنِ دشت، قصهٔ زندگی را روایت می‌کنند. اینجا، جایی است که کویر و سبزی به هم می‌رسند و بهار با تمام شکوهش مهمانِ خاک می‌شود.

چاپارخانه همت آباد در روستای همت‌آباد شهرستان اشکذر واقع‌شده و از بناهای به جای مانده دوران زندیه است.

شب بیست وهفتم ماه مبارک رمضان در اشکذر بوی دیگری دارد. بوی شادی کودکانه، صدای پای شورانگیز بچه هایی که کیسه به دست، از کوچه پس کوچه های محله ها می گذرند و با زمزمه های ساده و دلنشینشان، فضای رمضان را گرمتر می کنند.

 تُخ جنگی از بازی‌های محلی و سنتی کودکان اشکذر در ایام عید نوروز بود.

شهرستان اشکذر با قدمتی بیش از پنج هزار سال یکی از ۱۲ شهرستان استان یزد که که به علت موقعیت خاص جغرافیایی و دارا بودن آثار فراوان تاریخی و گردشگری مقصد مسافران و میهمانان نوروزی است.

در حالی که بسیاری از مردم این دهستان آن را به نام «کِذاب» می‌شناسند، جستجو در تاریخ و زبان‌شناسی نشان می‌دهد که نام اصلی و دقیق‌تر این منطقه می‌تواند «کَداب» باشد و این نام، به نظر می‌رسد به معنای دقیق‌تری از موقعیت جغرافیایی و تاریخی آن اشاره کند.

حکایت ما از دو رفیق می‌گوید که در کنار روزه‌داری، لحظات شاد و مفرحی را رقم می‌زنند. بیایید ببینیم چگونه یک سوال بی‌پیرایه می‌تواند به خنده تبدیل شود.

یکی از بزرگان اشکذر با شوخ‌طبعی می‌گفت: «رمضان به هُم‌هُم افتاده!»؛ یعنی سختی‌ها رو به پایان است