به گزارش اشکذر خبر به نقل از  روابط عمومی اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان اشکذر، محمود ادیبان مسئول این اداره گفت:در اجرای ماده “1”از قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی وگردشگری مصوب سال 1382و مواد “11 و12 “ار قانون الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون بین المللی حفظ میراث فرهنگی ناملموس مصوب سال 1384 و مواد” 2 و3 ” آیین نامه اجرایی مذکور ، میراث فرهنگی ناملموس با عنوان :” مراسم جوش دوره اشکذر”الحاق به شماره 544 مورخ18/10/1396 در فهرست آثار ملی میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسید.

مهندس ادیبان اظهار کرد: اگرچه مراسم روضه خوانی و هیات های سینه زنی، زنجیر زنی و تعزیه برنامه عمومی محرم است اما در کنار این برنامه های عمومی در بعضی شهر ها و روستاها مراسم ویژه ای هم دارند که خاص همان جاست.

در شهر اشکذر نیز جوش دوره، رسم خاص در عزاداری امام حسین (ع)  است؛ جوش دوره، عزاداری منحصر به فرد در اشکذر در حسینیه سفید اجرا می شود  و برگزاری آن به این شرح است که در صبحگاه دهم محرم، هنگامی که خورشید عاشورا در شرف طلوع است نوحه خوان این مراسم از بلند گو با نوحه خاصی مردم را به شرکت در این مراسم فرا می خواند و سال ها پیش از این که بلند گو نبود چند نفر از ذاکرین امام حسین (ع) پشت بام تکیه حسینیه می رفتند و با هم خوانی هایی به مردم ندا می دادند که به آن صلاة کشیدن می گفتند.

صلاة، صلاة، صلاة

الصلاه علی الحسین الشهیدبکربلا

قربان شوم به وقت دعا کردنت حسین (ع)

با شمر رو سیاه به سر بریدنت حسین (ع)

از قطره قطره ی خون تو می آید این ندا

ای مرحبا به وعده وفا کردنت حسین (ع)

بعد از این اعلام که در سال های اخیر نواختن طبل هم به آن اضافه شده است. از آنجایی که عده ی زیادی از مردم شب عاشورا تا صبح در حسینیه مانده اند و با عزاداری کمک در امور مختلف مانند گوشت خرد کردن و آماده کردن وسایل آشپزی برای طبخ غذا برای ظهر عاشورا یا کمک کردن به آماده شدن وسایل شبیه و تعزیه و هر کاری که لازم باشد صمیمانه همکاری می کنند و در واقع شب را احیا می دارند و عده ای هم یا صبح خودشان به حسینیه آمده اند و چون یک برنامه هر ساله است علاقمندان به این مراسم، با فاصله زمانی خیلی کم در حسینیه تجمع می کنند، نوحه خوانان بالای یکی از غرفه های حسینیه و مردم پایین، جلوی آن ها می ایستند.

این برنامه  یک رسم دیرینه در اشکذر است و نوحه خوان های زیادی به خود دیده است که قدیمی ترین کسی که مردم به یاد دارند آخوند ملا علی بوده، بعد پسرش ملا غلامرضا ذاکری، بعد شخصی به نام میرزا حسن، بعد از او ملا عبدالرسول و ملا غلامحسین پور ذاکری، بعد برادران ملا محمد و ملا عباس حیدری که با فوت ملاعباس یکی از فرزندانش او و حسین دیوبند و استاد محمود نیکنام  نوحه خوانی  را  عهده دارند.

ابتدا مرثیه و نوحه ای که غم انگیزی این روز را حکایت می کند را می خوانند سپس دست در دست یکدیگر داده و دور کلک و نخل و خیمه ها در حسینیه سر پا شده است حلقه ای تشکیل می دهند و در حالی که این حلقه ماتم در چرخش است این نوحه با لحن و شیوه خاصی که بسیار غم انگیز است خوانده می شود.

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)   (جواب)

حسین بی کس مادر، حسین بی کس مادر، قتیل خنجر کافر

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)

چه سان بینم ترا بی سر، چه سان بینم ترا بی سر، میان خون – من مضطر

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)

به صد نازتبپروردم، به صد نازتبپروردم، غریب و بی کس – مادر

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)

بسی زحمت کشیدم من ، بسی زحمت کشیدم من که تا پروردمت مادر

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)

چه شد قاسم؟ چه شد اکبر؟ چه شد قاسم؟ ه شد اکبر؟ چه شد عباس نام آور؟

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)

خزان شد گلشن طاها، خزان شد گلشن طاها، گل و گلزار پیغمبر (ص)

بگریید ای مسلمانان، بگریید ای مسلمانان به قتل آل پیغمبر (ص)

بعد از این که این نوحه چند دفعه تکرار شد، همین که نوحه خوان این اشعار را می خواند، دست ها را رها می کنند، با انگشت به گوشه ی حسینیه اشاره می کنند، یا حسین حسین می گویند و  دست های یکدیگر را رها کرده با فریاد یا حسین و به حالت هجومی به طرف نوحه خوان می دوند، نوه خوان نوحه خاصی دارد که برای این جاست و این نوحه در سال فقط یک بار در همین جا خوانده می شود.

شور است و شین است و واویلا    قتل حسین است و واویلا

شورش ناس است و واویلا          قتل عباس است و واویلا

این عهد و پیمانم با جمله یارانم، جانباز جانانم، بر دوست و قربانم.

اندر سجود آخرین، اندر سجود آخرین، شه گفت و با غوغا، یا ربیالاعلی

عهدی که بستم با تو من، آن عهد و نشکستم، بر عهد خود هستم، ای خالق یکتا، یا ربیالاعلی

کردم نثار درگهت (2) ، احباب و یارانم، جمله جوانانم، ای خالق یکتا، یا ربیالاعلی

شد اکبر جوان من (2)، در خون خود غلتان، ای خالق سبحان

عباس شد دستش جدا (2)، از کینه ی عدوان، چون شاخه ی مرجان

شد پیکر قاسم ز کین (2)، نرم از سم اسبان، ای خالق سبحان

بسپرد جان اندر برم (2)، طفل صغیر من، ناخورده شیر من

بسپرد جان عبداللَهَم (2)، اندر کنار من، ای کردگار من

کردند اسیر کوفیان (2)، طفلان بی یاور، آن فرقه ی کافر

گشتم مهیا بر اسیری رفتن خواهر، ای خالق داور

راضی شدم منزل کنم (2)، در دیر نصرانی، حالم تو می دانی

آزرده می گردد در لبم (2)، از چوب خزرانی، ای حیّ سبحانی

سپس نوحه خوان اشاره ای می کند یعنی کسی سینه نزند اما ناله ها همچنان بلند است و  این اشعار محتشم را می خواند:

این کشته ی فتاده به هامون حسین توست

این صید دست و پا زده در خون حسین توست

این ماهی فتاده به دریای خون که هست

زخم از ستاره بر تنش افزون حسین توست

مراسم حسینیه در این جا به پایان می رسد و مردم با شیر گرم و کیک وآش گندم نذری پذیرایی می شوند. سپس نوحه خوانان بعد از اینکه از کسانی که در سال گذشته در مراسم حضور داشته و طی عاشورای سال قبل تا کنون به رحمت حق پیوسته اند یاد می کنند و با مردم به راه می افتند و در کوچه و محل با حالت نوحه خوانی به صورت دوره حرکت می کنند و به ترتیب به خانه هایی که طی یک سال گذشته، از عاشورای سال قبل تاکنون، کسی از آن خانه فوت کرده است وارد می شوند، نوحه و مرثیه ای می خوانند و از خانه بیرون می آیند، در هنگام خروج، صاحب خانه و بازماندگان آن مرحوم یا مرحومه از هیات پذیرایی می کنند، و بعد از خروج از آخرین خانه متوفای آن سال، که دیگر تقریبا نزدیک ظهر شده است، پراکنده می شوند.

وی در ادامه  نامگذاری این مراسم که آن را « جوش دوره » می خوانند را  از این جهت اعلام نمود که « جوش » به معنی هیجان و التهاب است چرا در این روز مردم در وضعیت عادی و آرام خود نیستند و « دوره » بودن آن هم از این جهت است که هم به صورت حلقه دور حسینیه می چرخند و  هم سپس برای رفتن به خانه فوت شدگان به صورت دوره گردی ، محله را دور می زنند.

صبح عاشورا نمی توان ساکت ایستاد، نوحه خوان هم تاب نمی آورد، نوحه می خواند و سینه می زند:

ای تشنه لب این صحرا قربان لب عطشانت

ای نوگل باغ زهرا قربان تن عریانت

زینب به نعش شاه دین، با ناله و آه و زاری، با حالت بی قراری

می گفت چنین با حال حزین، که ای حجت حیّ باری، از چه تو کفن نداری ؟؟!!

ای تشنه لب این صحرا قربان لب عطشانت

ای نوگل باغ زهرا قربان تن عریانت.

زینب بگفتا یا اخی، آه از تو و افغان از من، این جمع پریشان از من

ای تشنه لب این صحرا قربان لب عطشانت

ای نوگل باغ زهرا قربان تن عریانت