اشکذر خبر؛ ایمان دهقانی؛ اولین موضوع انشاء سال تحصیلی در زمان‌های نه‌چندان دور این بود که “تابستان خود را چگونه گذراندید؟” حال سؤال اصلی این است؛ تعطیلات تابستانی دانش آموزان باید چگونه باشد؟

قطعاً به هر بهانه‌ای حتی وجود کرونا و تدریس مجازی یا ضعف تحصیلی در طول سال گذشته دلیلی بر ادامه یافتن آموزش‌های تئوریک یا هرگونه آموزش مبتنی بر مطالب درسی مدرسه به هر طرقی نخواهد بود. تابستان یا تعطیلات مابین سال تحصیلی یکی از بهترین زمان‌ها برای مهارت‌آموزی و اجتماعی شدن و تقویت روابط بین فردی است. تمام آنچه در سیستم آموزشی فعلی متأسفانه تا حد زیادی مهجور مانده است. البته وابسته به نوع برنامه‌ریزی والدین برای تابستان دانش‌آموزشان است.

اگر پای صحبت پدرها بشینید به‌جز خاطرات شیرین خدمت مقدس سربازی چیزهایی دیگری هم برای نقل دارند. همان‌هایی که این‌گونه شروع می‌شوند؛ یادش بخیر شبی که کارنامه گرفتم سر سفره بابا گفت: فردا صبح بلند شو با من بریم مغازه یا روز اول تعطیلات تابستان صبح بابام قبل از اینکه بخاد بره سرکار منو برد درب حجره استاد فلانی گفت این بچه با اجازه تون تابستون امسال بیاد کمک دست تون یک‌چیزی یاد بگیره و…

کل تابستان باباها فقط به یادگرفتن یک حرفه یا هنر خوب خلاصه نمی‌شد و خوبی اصلی اینجا بود که باباها عموماً بچه‌ها رو پیش استادکارهای بزرگ
غیر از خود می‌فرستادند و از او می‌خواستند تا چیزهایی مثل ادب و معرفت و اخلاق و افتادگی و… از این‌دست تربیت‌ها را انجام دهند.

نباید پدر به صاحب مغازه توضیح کامل می‌داد و کافی بود از اصطلاحات رایجی مثل:گوشتش برای شما استخونش برای ما یا مثل بچه خودت بدون و هر کاری برای بچه خودت می‌کنی برای او هم بکن؛ استفاده کند.

اصلاً پدرها یا خودشان بچه را سرکار می‌بردند و این‌گونه مسائل را آموزش می‌دادند یا اینکه استادکاری رو انتخاب می‌کردند که به‌جز اینکه در فن و هنر چیره‌دست باشد؛ بلکه صاحب‌کمال باشد تا فرزندشان در مدت کارآموزی تربیت اخلاقی را از یک استاد جامع شناسی تجربی بیاموزد.

در مجموع برنامه تابستان باید به موارد زیر توجه شود:

فضا و شاکله برنامهٔ تابستان نباید بوی کلاس و درس و محتوای مدرسه را بدهد. تابستان باید یک‌زمان استراحت و فاصله گرفتن از ذهنیت مدرسه و چهارچوب آموزش آکادمیک باشد.
تعادل بین کلاس‌های تفریحی و آموزش مهارت محور باید حفظ شود افراط‌وتفریط در هرکدام ایجاد مشکل خواهد نمود.

تا قبل از شرایط همه‌گیری کرونا من به‌شخصه از خانواده‌ها می‌خواستم تا حد امکان دانش‌آموزشان را در تابستان به یک مسافرت دوره‌ای ببرند. چون تأثیر سفر روی روحیه و شخصیت یک کودک غیرقابل‌انکار است. اما امروز به‌جز شرایط مالی خانواده‌ها مزید بر آن به علت کرونا مسافرت رفتن امکان‌پذیر نباشد؛ ولی از قدیم گفتند؛ بسیار سفر باید تا پخته شود خامی؛ حتماً نباید به شهر یا استان دیگر رفت؛ ولی می‌شود با حفظ پروتکل‌ها کاری کرد که همان شرایط با حضور در فضای باز تا حد زیادی شبیه‌سازی شود.

جملات زیادی برای ترغیب به کتاب‌خوانی است اما من فکر می‌کنم این جمله برای این مقاله مناسب‌تر ست که؛ کتاب خواندن شما را به‌اندازه یک‌عمر جلوتر می‌اندازد. حال می‌پرسید که تا اینجا گفته بودیم بچه‌ها رو از کتاب و درس دور کنیم درست! اما هیچ جا درباره کتاب غیردرسی صحبتی نکرده بودیم. کتاب‌های شرح‌حال یا خاطرات انسان‌های موفق می‌تواند هم برای کودکان جذاب باشد و هم فوق‌العاده آموزنده و لبته برای شروع مطالعه از جایزه خوب غافل نشوید.

درست است که باید برنامه تابستان پربار باشد؛ ولی تلویزیون و بازی کامپیوتری باید زمان بیشتری از زمان مدرسه داشته باشند البته من به‌شخصه هیچ‌وقت با گیم نت‌ها موافق نبودم.

درگیر شدن والدین در برنامه‌های تابستان یکی دیگر از دلایل دل‌زدگی کودکان است. البته این مورد عموماً ویژه والدینی است که در سال تحصیلی هم اجازه خودکفایی دانش‌آموز را نمی‌دهند و با مراقبت‌های مداوم و به‌صورت دخالت گونه سعی در دخالت مستقیم بجای راهنمایی او را دارند. بالعکس بعضی از والدین که در طول سال تحصیلی نیز به‌هیچ‌عنوان حاضر به پیگیری وضعیت تحصیلی نورچشمی خود نیستند؛ در تابستان نیز او را کاملاً به حال خود رها می‌کنند.

پرسش‌های هدفمند و صحبت‌های دوستانه فی‌مابین احوال‌پرسی‌های والدین از کودک در طول تابستان یا اجازه بیان تجربیات کسب‌شده توسط فرزندتان می‌تواند از میزان موفقیت شمارا در تربیت تابستانه کودک مطلع نماید.

کسب درآمد نباید برای تابستان کودک اصلی‌ترین هدف‌گذاری باشد اما یکی از اهداف حتماً باید آموزش دخل‌وخرج یا به‌بیان‌دیگر فراگیری دودو تا چهارتا باشد.

ارزش‌گذاری آموخته‌های ارزشمند کودک (غیر از مطالب مرتبط با مدرسه و درس) هرچند کم؛ باید توسط والدین و اطرافیان رعایت شود و به‌صورت کلی تابستان‌ها می‌توانند فرزند شما را ازنظر عقلی بیش از سه یا چهار ماه جلو بیاندازد. به امید رشد و پیشرفت هر روزهٔ بچه‌های سرزمینم…