اشکذرخبر،یکی از سفارشهاى خداوند به مؤمنان، استعانت از صبر است:
وَاسْتَعِینُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَهِ وَإِنَّهَا لَکَبِیرَهٌ إِلاَّ عَلَى الْخَاشِعِینَ؛
مبارکه بقره آیه ۱۵۳
از صبر (روزه ) و نماز یارى جویید؛
(و با استقامت و مهار هوسهاى درونى و توجه به پروردگار، نیرو بگیرید؛) و این کار، جز براى خاشعان، گران است».
← علت استعانت به صبر و نماز
کلمه استعانت به معناى طلب کمک است، و این در وقتى صورت مىگیرد که نیروى انسان بهتنهایى نمىتواند مهم و یا حادثهاى را که پیش آمده بر وفق مصلحت خود برطرف سازد، و اینکه فرموده:
از صبر و نماز براى مهمات و حوادث خود کمک بگیرید، براى این است که در حقیقت یاورى بهجز خداى سبحان نیست،
در مهمات یاور انسان مقاومت و خویشتن دارى آدمى است،
به اینکه استقامت بهخرج داده، ارتباط خود را با خدا وصل نموده، از صمیم دل متوجه او شود، و بهسوى او روى آورد، و این همان صبر و نماز است، و این دو بهترین وسیله براى پیروزی است؛ چون صبر هر بلا و یا حادثه عظیمى را کوچک و ناچیز مىکند، و نماز که اقبال به خدا، و التجا به اوست، روح ایمان را زنده مىسازد، و به آدمى مىفهماند: که به جایى تکیه دارد که انهدامپذیر نیست، و به سببى دست زده که پارهشدنى نیست.
صوم به فتح اول، در لفظ به معنی باز ایستادن از خوردن و روزه داشتن است و در شرع عبارت از امساک مخصوص، و آن امساک از اکل و شرب و جماع است از صبح تا مغرب با نیت خاص.
در «مجمعالسلوک» آمده است: «صوم را سه مرتبه است
صوم عوام که عبارت است از ترک اکل و شرب و جماع،
و صوم خواص که عبارت است از بازداشتن سمع و بصر و دست و پای و سایر اعضا از گناهان تا از هیچ عضوی گناهی نیاید و
صوم اخصالخواص عبارت است از باز داشتن دل از همم دَنِیَّه و اذکار دنیوی و جمیع ماسوی الله تعالی».
روزه یکی از بنیانهای دین اسلام
بر اساس احادیث روایت شده از حضرت رسول اکرم (ص) که در کتب روایی اهلسنت و دیگر فرق اسلامی هم به چشم میآید، یکی از پایههای اساسی دین اسلام روزه است و از این روی پیامبر مکرم اسلام (ص) فرموده است:
بَنَى الْإِسْلَامَ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَهِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً (ص) عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ إِقَامِ الصَّلَاهِ وَ إِیتَاءِ الزَّکَاهِ وَ حِجِّ الْبَیْتِ وَ صِیَامِ شَهْرِ رَمَضَان
فرمود:بنیان اسلام بر پنج رکن استوار است:
۱- شهادت (یعنی گواهی به وجود وحدانیت خداوند و گواهی به اینکه حضرت محمد بنده و پیامبر خدا است)
۲- برپاداشتن نماز
۳- پرداخت زکات
۴- حج خانه خدا
۵- روزه رمضان.
بر این اساس است که عرفای اسلامی به روزه نه فقط در ماه مبارک رمضان بلکه در تمامی ایام سال و عمر خود توجهی ویژه داشتهاند.
تا جایی که برخی بیشتر ایام سال به جز ایام حرام (عید فطر و عید قربان) دایمالصوم بودهاند و برخی نیز طبق روایات صحیح از پیامبر اسلام (ص) در ایام خاص به روزهداری اهتمام ورزیدهاند.
روزه در اسلام و دیگر ادیان الهی واجب بوده که این موضوع در آیات قرآن کریم کاملاً مشهود است.
الله تعالی در قرآن عظیمالشأن، سوره مبارکه بقره آیات شریفه ۱۸۵–۱۸۳ خطاب به مؤمنان میفرماید: ای کسانی که ایمان آوردهاید بر شما روزه رمضان فرض شده همانطوری که بر آنان که قبل از شما بودهاند فرض شده است امید است پرهیزگار باشید.
و (در کارهایتان) از صبر (روزه) و نماز یارى طلبید
برای مقابله و پیروزی بر مشکلات دو رکن اساسی لازم است ، یکی از این رکن ها درونی است و دیگری برونی ، در این آیه شریفه خداوند متعال که از احوال و اسرار انسان آگاه است ، برای پیروزی بر مشکلات به این دو رکن اساسی با تعبیر صبر و صلاه اشاره نموده است
صبر آن حالت استقامت و شکیبایى و ایستادگى در جبهه مشکلات است، و نماز پیوندى است با خدا و وسیله ارتباطى است با این تکیه گاه محکم .
همه مشکلات و گرفتاریها را می توانیم با مدد از این دو رکن برطرف نمود .
در کتاب کافى از امام صادق ع مىخوانیم
کان على (ع) اذا اهاله امر فزع قام الى الصلاه ثم تلا هذه الایه و استعینوا بالصبر و الصلاه
هنگامى که مشکل مهمى براى على ع پیش مى آمد به نماز بر مىخاست سپس این آیه را تلاوت مى فرمود وَ اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ
پس بنابر این آیه شریفه می توان مشکلات را با کمک روزه و نماز برطرف نمود .
برگرفته از، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۲۸، طباطبایی، محمدحسین،ترجمه موسوی همدانی.






Wednesday, 20 May , 2026