• کد خبر: 73428
      منتشر کننده: دهقانی
        تاریخ انتشار: شنبه ۱۹ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۲:۲۲
    جلسه تفسیر این هفته قرآن کریم آیه 78 ( آیه پایانی ) سوره مبارکه حج مورد تفسیر قرار گرفت .

    اشکذر خبر/ جلسه تفسیر این هفته قرآن کریم آیه ۷۸ ( آیه پایانی ) سوره مبارکه حج مورد تفسیر قرار گرفت .
    🔵خلاصه مباحث تفسیری استاد فهیم نیا ؛ آیه ۷۸سوره مبارکه حج
    ☘وجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاکُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ هُوَ سَمَّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ وَفِی هَذَا لِیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیدًا عَلَیْکُمْ وَتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ وَآتُوا الزَّکَاهَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاکُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِیرُ☘
    🖋آیه پایانی سوره مبارکه حج یک آیه است ولی دارای نکات زیادی است که به آنها پرداخته خواهد شد .
    ✅اولین عبارت این آیه شریفه : وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ ؛ جهاد به چه معناست ؟ جهاد در اینجا به دو معنا می تواند باشد :
    ✳️ اول : جهاد می تواند از ماده « جَهد » باشد به معنای « سعی و تلاش » که در این صورت معنای وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ یعنی اینکه ما سعی و تلاش کنیم در راه خدا .
    ✳️دوم : جهاد می تواند از ماده « جُهد » باشد به معنای « طاقت » که طاقت به معنای « نهایت توان » است که در این صورت معنای وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ یعنی اینکه نهایت توان خود را در راه خدا بکار بگیرید .
    ❎کلمه « اجتهاد » که بکار می بریم یعنی اینکه فرد سعی و تلاش کند تا حکم خدا را بفهمد یا اینکه فرد برای فهمیدن حکم خدا نهایت سعی و تلاش خود را داشته باشد .
    ✅وجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ ، معنای حَقَّ جِهَادِهِ چیست ؟ هرگاه کلمه حق به یک مستر اضافه شود منظور تعهد به تمام معناست . چند نمونه که در قرآن آمده است : اتقوا الله حق تقاته یعنی باید به تمام معنا تقوا داشته باشید ؛ قرآن را تلاوت کنید حق تلاوته یعنی به تمام معنا قرآن را تلاوت کنید لذا آیه مورد بحث وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ به معنای این است که جهاد کنید در راه خدا به تمام معنا به عبارت دیگر متعهد بشوید و حق جهاد را به تمام معنا انجام دهید .
    ❇️نکته : جهاد دارای شاخه های گوناگونی است مانند جهاد با مال ، جهاد با نفس ، جهاد علمی ، جهاد صنعتی و …
    ❇️ازیک منظر دیگر جهاد دارای اقسامی نیز می باشد که عبارت است از : اول : جهادی با دشمنی که او را می بینیم وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ ( ۱۳۹ سوره ال عمران ) اگر مؤمن باشید شما برترید نسبت به دشمن که اشاره به دشمنی است که می بینیم .
    قِسم دوم ؛ جهاد با دشمنی است که او را نمی بینیم سوره ناس اشاره به همین دشمن است «مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ» دشمنی است که انسان او را نمی بیند ولی وسوسه می کند و زیر پای انسان را خالی می کند . ✅پایگاهی که برای دشمن درونی است « نفس اماره » است که ما او را نمی بینیم إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی اما پایگاه الهی در انسان « نفس مطمئنه » انسان است یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعی إِلى رَبِّکِ راضِیَهً مَرْضِیَّهً فَادْخُلی فی عِبادی وَ ادْخُلی جَنَّتی .
    ✅✅وجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ در ادامه آیه خداوند می فرماید هُوَ اجْتَبَاکُمْ در اینجا خداوند متعال منتی بر سر مسلمانان می گذارد و می فرماید که خداوند شما را جهت داد و جمع کرد هُوَ اجْتَبَاکُمْ ؛ کلمه « جَبا » و « اِجتبا » به معنای « گردآوری » می باشد . کلمه « جابیه » به معنای ظرفی است که در آن آب جمع می شود لذا « جابی » یعنی کسی که آب را جمع می کند . « مجتبی » یعنی کسی که همه وجودش برای خدا جمع شده است و غفلت دامن گیر او نیست .
    ❇️هنگامی که آدم از میوه شجره ممنوعه خورد خداوند می فرماید : ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَیْهِ وَهَدَى یعنی خداوند او را جمع و جور کرد و دوباره وجود او را حول محور خدا جمع کرد .
    ✅خداوند در ابتدای این آیه ما را دعوت کرد به جهاد در راه خودش وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ ؛ در ادامه می فرماید گمان نکنید که نمی توانید جهاد کنید به دو دلیل : اول اینکه خداوند شما را جمع کرده است هُوَ اجْتَبَاکُمْ و دلیل دوم اینکه وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ یعنی خداوند در دینش حَرَج قرار نداده است . حَرَج یعنی « ضیق » و « تنگ » .
    ✅✅سؤال : چرا در دین خدا مضیقه و حَرَج وجود ندارد ؟ چند نکته برای جواب به این سؤال وجود دارد

    ✳️نکته ۱ : برای ورود به دین تنگنایی نیست . اگر کسی مسلمان نیست و به خواهد مسلمان شود هیچ گونه تنگنایی برای او وجود ندارد و با گفتن شهادتین مسلمان می شود حتی بالاتر از این خداوند در قرآن به به پیامبر ( ص ) دستور می دهد اگر فرد کافری خواست بیاید به شهر مدینه برای اینکه ببیند حرف مسلمانان چیست امنیت او تا زمانی که به وطن خودش بر می گردد باید تأمین شود .
    ✳️نکته ۲ : با ورود به اسلام از تکالیف انجام داده نشده صرف نظر می شود . فقها زیاد به این مطلب اشاره دارند الاسلامُ یَجُبُّ ما قَبْلَه یعنی اسلام می پوشاند آنچه را که قبلش بوده است به طور مثال اگر یک زرتشتی یا مسیحی هر عملی انجام داده است به محض اینکه شهادتین را می گوید همه اعمالی که قبل انجام داده است بر چیده می شود .
    ✳️نکته ۳ : بعد از ورود به اسلام اگر کسی خطایی از او سر زد قابل بازگشت است که همان « توبه » است . قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ ( ۵۳ سوره مبارکه زمر ) ای بندگان من که گناه کردید از رحمت خدا مأیوس نباشد خداوند همه گناهانتان را می بخشد . از این آیه بالاتر برای بخشش گناهان إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ ( ۱۱۴ سوره هود ) یعنی حسنات گناهان را از بین می برد . از این بالاتر نیز برای بخشش گناهان وجود دارد که خداوند متعال گناهان را تبدیل به حسنات می کند إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَکَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِیمًا ( ۷۰ سوره فرقان ) خدا گناه را بر می دارد و به جای آن ثواب می نویسد .
    ✳️نکته ۴ : تبدیل تکالیف عادی به وظایف آسان تر به طور مثال اگر آب سرد احتمال ضرر برای کسی داشته باشد که تکلیفش غسل کردن است اجازه داده اند که تیمم کند یا وضو در شرایطی تبدیل به تیمم می شود یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَلَا یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ ( ۱۸۵ بقره ) .
    ✅✅وجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاکُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ
    ✳️دین خدا برای شما حرج ندارد چون همان روش پدرتان ابراهیم است مِنْ مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ
    ❇️« ملت » از کلمه « مَلَل » و « املاء » می آید به معنای شیوه و روش است آنچه که بیشتر در محاوره بیان می شود ملت را به عنوان جماعت در نظر می گیرند مانند ملت ایران یعنی جماعت مردم ایران در صورتی که معنای « ملت » جماعت نیست .
    ❎نکته : کتاب های داریم به نام « اَمالی » مانند اَمالی شیخ طوسی. در گذشته مرسوم بوده است که بزرگان دین احادیثی از اهل بیت علیهم السلام را برای شاگردان خود انشاء می کردند و شاگرادن این احادیث را می نوشتند یعنی املاء می کردند لذا به آنها « امالی » گفته می شود .
    خداوند نیز آیات خود را انشاء می کند و پیامبران آن را املاء می کند در ادامه پیامبران آیات خدا را انشاء می کردند و کاتبان وحی آن را املاء می کردند لذا ادیان الهی را ملت می گویند یعنی املاء شده .
    ❎ بخش « احکام » دین « شریعت » گفته می شود و بخشی که مربوط به اصول دین و اخلاق باشد « ملت » گفته می شود .
    ❎انبیا الهی چند گروه بودند برخی فقط شریعت داشتن و در اصول عقاید از انبیاء قبلی تبعیت می کردند و برخی دیگر از انبیا شریعت نداشتند ولی اصول دین و اخلاق داشتند ولی پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله دینش از همه انبیا گذشته کامل تر است ناب ترین اصول دین ، ناب ترین اخلاق و ناب ترین احکام در دین اسلام وجود دارد .
    ✅در اینجا خداوند می فرماید مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ دین پدر شما ابراهیم سؤال به چه دلیل حضرت ابراهیم علیه السلام پدر همه است ؟
    🖋دلیل اول : عرب های ساکن عربستان از نسل حضرت ابراهیم علیه السلام بودند که به آنها عرب های « باقیه » گفته می شود زیرا عرب هایی بودند که قبل از پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله دچار عذاب شده و از بین رفته بودند مانند قوم عاد و قوم ثمود که در جزیره العرب زندگی می کردند .
    🖋دلیل دوم : کلمه « اَب » دلالت بر مقامات معنوی می کند . پیامبر ( ص ) می فرماید : انا و علی ابوا هذه الامه من و علی پدر این امت هستیم . که در این آیه شریفه اشاره به مقامات معنوی حضرت ابراهیم علیه السلام دارد .
    🖋دلیل سوم : بنیانگذار هر مکتب پدر آن مکتب می گویند مانند اینکه می گوییم جابر بن حیان پدر علم شیمی است . حضرت ابراهیم پدر مکتب توحید است و پدر مبارزه با بت شکنی و بت پرستی است .
    🖋دلیل چهارم : حضرت ابراهیم علیه السلام اول مسلمان بوده است . إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ (بقره ، ۱۳۱ ) خداوند می فرماید ما به ابراهیم علیه السلام گفتیم تسلیم باش گفت من تسلیم امر پروردگار هستم یعنی مسلمان هستم و در جای دیگر حضرت ابراهیم می فرماید فَمَنْ تَبِعَنِی فَإِنَّهُ مِنِّی (ابراهیم ، ۳۶ ) هرکس پیرو من باشد از من است ملاحظه می شود در آیه اول گفت من مسلمان هستم در آیه بعد می فرماید هر کس دنبال من بیاید از من است لذا ما که دنباله رو حضرت ابراهیم هستیم او می شود بزرگ ما به عبارتی پدر ماست مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ
    ✳️کلمه « ابراهیم » کلمه عربی است ولی اصل این کلمه « ابراهام » است که یک کلمه عبری ست به معنای « پدرِ بزرگ » .
    ✳️یکی از کارهای زیبا قرآن این است که کلمات غیر عربی که می خواهد در قرآن که به زبان عربی است بیاورد طوری بکار می برد که آن کلمه معنا می شود به طور مثال کلمه « زکریا » که بر گرفته از کلمه « زاخارا » در زبان عبری به معنای کسی که نامش با رحمت می آید در قرآن آیه داریم ذِکْرُ رَحْمَتِ رَبِّکَ عَبْدَهُ زَکَرِیَّا ( مریم،۲) که ملاحظه می شود همزمان که از کلمه زکریا استفاده شده آن را نیز معنا کرده است . مثال دیگر کلمه « مریم » اصل لغت آن در زبان عبری « ماریا » است به معنای « عابده » زن عبادت کننده یا زن قدیسه جالب است خداوند در قرآن هنگامی که از کلمه مریم استفاده می کند آن را معنا نیز می کند یَا مَرْیَمُ اقْنُتِی لِرَبِّکِ وَاسْجُدِی وَارْکَعِی مَعَ الرَّاکِعِینَ ( ۴۳، ال عمران ) مریم عبادت کن پروردگارت را که ملاحظه می شود کلمه مریم که به معنای عابده است در این آیه قرآن معنا شده است . مثال دیگر کلمه « یوسف » که اصل آن عبری و به معنای اسف و تأسف است وَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ یَا أَسَفَى عَلَى یُوسُفَ وَابْیَضَّتْ عَیْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ کَظِیمٌ ( ۸۴ ، یوسف ) در این آیه شریفه نیز خداوند یوسف را معنا می کند گفت یا اسفی علی یوسف پدر تأسف خورد بر یوسف . مثال دیگر آیه مورد بحث ماست مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ ؛ گفته شد که ابراهیم یعنی پدرِ بزرگ که در اینجا نیز خداوند می فرماید ابیکم ( پدر شما ) ابراهیم.
    🔸وجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ و جهاد کنید در راه خدا با تمام ابعاد آن.
    🔸هوَ اجْتَبَاکُمْ نترسید خدا پشتیبان شماست اوست که شما را بر محور حق جمع کرد.
    🔸ومَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ خداوند دین را برای شما حرج قرار نداده است.
    🔸ملَّهَ أَبِیکُمْ إِبْرَاهِیمَ دین پدرتان ابراهیم است.
    ✅✅هوَ سَمَّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ وَفِی هَذَا او شما را نامگزاری کرد به عنوان مسلمین به عبارت دیگر او نام مسلمان را برای شما انتخاب کرد .
    ضمیر هُوَ به نظر اکثر مفسرین به حضرت ابراهیم بر می گردد ولی نظر علامه طباطبایی رحمه الله علیه این است که ضمیر هُوَ به خدا بر می گردد یعنی خدا شما را مسلمان نامید و این منت الهی است در ادامه می فرماید مِنْ قَبْلُ وَفِی هَذَا در ادیان قبلی شما را مسلمان نامیده و در دین اسلام هم شما را مسلمان نامید.
    ✅✅لیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیدًا عَلَیْکُمْ تا اینکه رسول شهید باشد بر شما وَتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ و شما را قرار داده است شهید بر مردم .
    🔹کلمه « شاهد » یعنی کسی که به او آگاهی داده شده . کلمه « شهید » یعنی کسی که آگاهی اش دوام دارد زیرا صفت مشبه است و دوام را می رساند. خداوند متعال پیامبر ما را آگاه کرده است پس پیامبر ( ص ) شاهد است و این آگاهی ها در ذهن پیامبر ( ص ) تثبیت شده است لذا شهید هم هست به عبارتی پیامبر ( ص ) شاهد بر حقایق دین است و پیامبر صلی الله علیه و اله نیز این حقایق را به ما منتقل کرده است ما نیز به برکت وجود پیامبر ( ص ) به حقایق دین آگاه شدیم لذا باید آگاهی هایمان را به دیگران ابلاغ کنیم ؛ پیامبر ( ص ) بر شما شهید است لِیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیدًا عَلَیْکُمْ شما هم بر دیگران شهید هستید وَتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ
    🔴طبق این آیه شریفه خداوند اصحاب پیامبر ( ص ) را مأموریت داده است که آگاهی هایی که به پیامبر ( ص ) داده است و آن حضرت به آنها منتقل کرده بود به دیگران ابلاغ کنند اما این آقایان نه تنها آثار پیامبر ( ص ) را منتقل نکردند و برای آیندگان حفظ نکردند بلکه این آثار را سوزاندند و ممنوع کردند کسی آنها را بنویسد ملاحظه می شود که علیرغم اینکه خداوند این مسؤلیت را به گردن آنها گذاشت آنها نه تنها به این وظیفه عمل نکردند بلکه خلاف آن عمل کردند و آن را از بین بردند .
    ✳️خداوند در این آیه شریفه می فرماید خدا شما را جمع کرد ، در دین شما حرج قرار نداد ، اسمتان را به عنوان مسلمان ثبت کرد که همه از عنایات خداوند به شماست در ادامه آیه می فرماید رسول ، شهید و آگاه بر شماست و شما نیز شهید بر مردم هستید یعنی این آگاهی را به مردم ابلاغ کنید .
    نظر برخی از مفسرین این است که منظور از شهید بودن رسول گواه عملی است یعنی خداوند پیامبر ( ص ) را گواه اعمال شما قرار داده است و روز قیامت برای اعمال شما شهادت می دهد شما هم گواه بر اعمال مردم هستید .
    ✅سؤال مطرح می شود خداوند از ما خواسته است که آگاهی هایمان را به مردم ابلاغ کنیم به طور مشخص وظیفه ما در این خصوص چیست ؟ در ادامه آیه خداوند پاسخ این سؤال را داده است فَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ وَآتُوا الزَّکَاهَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاکُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِیرُ
    ❇️سه کار باید انجام دهیم : 🔹اول فَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ شما اگر بخواهید مُبلغ خوب باشید بدون نماز نمی شود ، نماز در همه ادیان الهی بوده است اولین شرط آن این است که انسان نمازگزار باشد اگر انسان نمازگزار واقعی باشد عواید بسیار عالی نصیب او می شود و بر عکس با نماز سر و دست و پا شکسته هیچ کس به جایی نمی رسد بنابراین اولین کاری که باید انجام دهیم رابطه با خداست فَأَقِیمُوا الصَّلَاهَ . 🔹دوم رابطه با خلق خدا و رابطه مالی است وَآتُوا الزَّکَاهَ و 🔹سوم می فرماید وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ چنگ بزنید به خدا ، مشخص است که به خدا نمی شود چنگ زد منظور وعتصموا به حبل الله می باشد
    🔸وعتصموا از کلمه « عصام » به معنای ریسمانی است که سر مَشک را با آن می بندند وقتی خوب ببندند یک قطره آب از آن نمی آید لذا « معصوم » یعنی کسی که کاملاً در برابر شیطان ایستاده است.
    🔵مولوی در مثنوی خداوند را به ریسمان تشبیه کرده است زیرا ریسمان طوری است که می شود هم چنگ زد و با آن به ته چاه رفت و هم می توان با چنگ زدن به آن از ته چاه بیرون آمد بعضی از افراد با دین می روند ته جهنم به دلیل بد عمل کردن بعضی هم با خوب عمل کردن از ته چاه بیرون می آیند وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَلَا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلَّا خَسَارًا ( اسراء ، ۸۳ )در آخر آیه خداوند می فرماید هُوَ مَوْلَاکُمْ او مولای شماست . 🔸کلمه مولی از کلمات اضداد است یعنی هم به معنای نعمت دهنده است و هم به معنای نعمت گیرنده ؛ خداوند می فرماید اگر نماز بخوانید زکات بدهید و تمسک به خدا داشته باشید نگران نباشید خداوند مولای شماست نه تنها مولای شماست به وظیفه اش هم خوب عمل می کند و شما را خوب یاری می کند فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِیر

    لینک کوتاه : http://ashkezarnews.ir/IO9LY

  • Telegram
  • ارسال نظر :

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    تکمیل کنید *