• Sabat Sabat
  • 4386438


  • کد خبر: 42549
      منتشر کننده: سردبیر
        تاریخ انتشار: دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۴:۵۸
    از خاطرات حاجی علی اصغر دهقانی (رحیمی)/
    زندگی اشکذر به قنات اشکذر بند بود. آب قنات به محله ی باغستان که می رسید به سطح زمین رسیده بود، در طول مسیر عبور آب در هر محله ای یک حوض خانه داشتند؛زنانه و مردانه جداگانه بود.

    اشکذر نیوز: در قدیم که هنوز آب چاه و لوله کشی فراهم نشده بود، آب مورد نیاز مردم فقط از طریق قنات تأمین می شد، قنات اشکذر نزدیک به ۲۰۰ قفیز آب داشت. آب قنات خیلی زیاد بود. باغ ها ۵ دقیقه، ۱۰ دقیقه و یک ربع و این اندازه ها آب می بردند. باغی که یک ساعت آب ببرد خیلی کم بود. قنات همت آباد هم از اشکذر عبور می کرد. و این مسیر عبور قنات همت آباد خیلی به نفع اشکذر شده بود. از خانه هایی که عبور می کرد مردم جوب زده بودند به قنات و برایشان نعمت بزرگی بود.

     

     

    در کوچه محله ی توده هم چند جوب به آن زده بودند. یکی در حسینیه سفید بود که چند سال پیش که داشتند کف حسینیه خاکبرداری می کردند، پیدا شده بود و استفاده اصلی اشکذر از قنات همت آباد برای آسیاب بود . آسیاب اشکذر با این قنات می چرخید. آب این قنات بعد از گذشتن از تنوره و چرخاندن سنگ آسیاب به همت آباد می رفت و در همت آباد رو می آمد و مردم همت آباد از آن استفاده می کردند و باغ و کشاورزی و همه زندگی شان از این آب بود.

     

    زندگی در اشکذر وابسته به قنات بود

    در اطراف اشکذر چند قنات دیگر هم عبور می کرد ولی برای اشکذر نفعی نداشت. یکی از آن ها به جعفرآباد می رفت و تاجایی که یادم هست یکی دیگر هم بود که چاه های آن بیرون اشکذر و گاهی می آمدند لایروبی می کردند و گل های آن را دور و بر چاه های آن کتبار می کردند. هنوز هم آثاری از آن چاه ها پیدا می شود. در هر حال زندگی اشکذر به قنات اشکذر بند بود. آب قنات از حکیم آباد که وارد اشکذر می شد و حکیم آبادی ها اولین کسانی بودند که از آن استفاده می کردند. در خیلی خانه هاشان با جو که تعدادی پله می خورد برای خود دسترسی به آب درست کرده بودند آب قنات به محله ی باغستان که می رسید به سطح زمین رسیده بود و خانه هایی که آب از آن می گذشت و جوی آب روان در خانه داشتند خیلی خوشبخت بودند. در طول مسیر عبور آب در هر محله ای یک حوض خانه داشتند. زنانه و مردانه جداگانه بود.

     

    حوض خانه زنانه و مردانه

    حوض خانه های زنانه دیوار بلند داشت و کاملا محفوظ و امن بود. به نحوی که به هیچ وجه از بیرون داخل آن پیدا نبود. اما محفوظ بودن حوض خانه مرد ها این اندازه اهمیت نداشت. دیوارش کوتاه بود یا حتی دور آن دیوار کامل هم نداشت حوض خانه ها در زندگی آن روز مردم اهمیت و کاربرد فراوان داشتند. از صبح خیلی زود حتی قبل از اذان صبح اولین استفاده از حوض خانه و جوی آب برداشتن مردم بود برای آشامیدن به خاطر اینکه صبح خیلی زود هنوز آب دست نخورده و خیلی زلال بود، طوری که در زیر روشنی اندک و حتی زیر مهتاب، کف جو و حوض خانه کاملاً دیده می شد که شن و سنگ و خرده ریزه های ته آن پیدا بود، آنقدر زلال و شفاف که انگار آب نبود. و در این سحرگاهان تا حدود یک ساعت مردم می آمدند، کوزه و سبو هایشان را از آب پر می کردند و به خانه می بردند. در تابستان ها مخصوصاً این موضوع اهمیت بیشتری داشت.

     

    آب خنک کوزه و سبو

    کوزه و سبو ها در داشت. چیزی شبیه لیوان یا استکان که از برگ خرما بافته می شد و شکل های مختلفی داشت. در کوزه و سبو را می گذاشتند تا حشره ای، چیزی داخل آن نرود. کوزه و سبوها را کنار خانه در سایه روی زمین یا روی سه پایه می گذاشتند که البته چهارپایه بود و به ارتفاع حدود ۱ متر با چوب درست می کردند و روی آن شبکه ای بود که کوزه را داخل آن می گذاشتند، شکم کوزه گیر می افتاد و نمی توانست پایین تر برود. به این صورت همه اطراف کوزه هوای آزاد بود و در سایه آب خنک داشت.

     

    قانون نانوشته حوض خانه ها

    تابستان ها گاهی عصر ، کوزه را می بردند پشت بام روی یک بلندی می گذاشتند. باد می خورد و شب آبش خیلی خنک بود. علی ایحال این اولین استفاده از حوض خانه و آب قنات بود که در واقع زندگی مردم به آن وابسته بود. همه مردم می دانستند صبح زود نباید آب را کثیف کنند چون موقع برداشتن آب آشامیدنی است. یک قرار داد نانوشته بین مردم منعقد بود استفاده بعدی شان پاک شدن و طهارت و تقوای مردم بود برای نماز صبح همه بایستی برای وضو گرفتن به حوض خانه یا سر جوی آب بروند. به طوری که یکی از مواقعی که لازم بود مردم چه مرد و چه زن به حوض خانه بروند، قبل از هر نماز بود. بایستی بروند پاک شوند برای نماز، از غسل کردن گرفته تا یک نوع دیگر پاک شدن بود که می گفتند «کمرشور» . یعنی لازم بود تا کمرشان را بشویند و یا وضو گرفتن. به خاطر اینکه لباس هم کم بود، لباس پاک نداشتند که بعد از پاک شدن بپوشند. به همین خاطر مرد ها گاهی با همان قبای بلندشان خودشان را می پوشاندند و دیگر زیرشلواری که «تنبان» می گفتند به پا نداشتند. می رفتند نمازشان را می خواندند و بعد زیرشلواری شان را می پوشیدند یا از حوض خانه و سر جو با لنگ می رفتند نمازشان را می خواندند. بعد تنبان می پوشیدند، این تنبان ها همه مشکی بود، از آن پارچه های ضخیم ، و به جای کش، بند داشت. استفاده بعدی از حوض خانه مخصوصاً برای زن ها، شستن ظرف و کاسه و لباس بود. مجبور بودند ظرف و کاسه ها را به حوض خانه ببرند.

    منبع: شمار هفتم ماهنامه اشکذر

    لینک کوتاه : http://ashkezarnews.ir/wcQaw

  • Telegram
  • ارسال نظر :

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    تکمیل کنید *