• کد خبر: 74540
      منتشر کننده: دهقانی
        تاریخ انتشار: جمعه ۲۹ تیر ۱۳۹۷ - ۲۱:۲۵
    تفسیر آیات 7 و 8 سوره مومنون/
    چهارمین جلسه تفسیر سوره مبارکه مؤمنون توسط حجت الاسلام والمسلمین فهیم نیا در حسینه شهدا برگزار شد .

    در این جلسه آیات ۷ و ۸ این سوره مبارکه مومنون مورد تفسیر قرار گرفت .
    🔵خلاصه مباحث تفسیری آیه ۷ سوره مبارکه مومنون

    سوره مؤمنون سوره مکی است که در ابتدای آن صفات مؤمنین را بیان می کند . در آیه ابتدایی این سوره خداوند می فرماید به تحقیق که مؤمنان رستگار شدند و در ادامه ۷ ویژگی مؤمن را بیان می کند .
    ⭐اولین ویژگی مؤمن : در نمازش خشوع دارد یعنی دل انسان مؤمن هنگام نماز متواضع در برابر خداوند است . و این ویژگی مؤمن را به « مقام قبول » می رساند یعنی نمازش مورد قبول حضرت باری تعالی قرار می گیرد .
    ⭐دومین ویژگی مؤمن : مؤمن کسی است که از لغو یعنی از افکار یاوه ، گفتار یاوه و کردار نادرست اعراض می کند آن هم از روی اختیار یعنی می تواند کار لغو انجام دهد ولی از آن روی بر می گرداند .
    ⭐سومین ویژگی مؤمن : مؤمن کسی است که اهل زکات است . این سوره در مکه نازل شده است و حکم فقهی زکات که در رساله های عملیه آمده است در مدینه نازل شده است لذا مشخص است زکاتی که در اینجا آمده است متفاوت با آن زکات فقهی است و تفاوت آن این است که زکات مطرح شده در این آیه شریفه مربوط به عموم پرداخت های مالی انسان مؤمن در راه خداست .
    ⭐چهارمین ویژگی مؤمن : مؤمن کسی است که غرائز جنسی خود را حفظ می کند مگر در دو مورد اول برای همسر رسمی و دوم برای کنیز خود که در گذشته وجود داشته است که در این صورت مورد ملامت قرار نمی گیرند در ادامه خداوند در آیه ۷ می فرماید :⚡ فمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الْعَادُونَ ⚡
    🔶حرف « فَ » در کلمه فَمَن این آیه شریفه یعنی « پس » که در زبان عربی به آن « فاء تفریع » می گویند که نتیجه گیری و جمع بندی را می رساند و در اینجا یعنی اینکه اگر کسی در غیر این دو مسیر به خواهد غرائز جنسی خود را ارضا نماید او متجاوز است.
    🔷کلمه اِبْتَغَى معنی فارسی آن می شود « طَلب » البته طلب شدید را می گویند لذا کلمه « باغی » یعنی طالب و دنبال کننده یک خواسته از روی شدت و حرص .
    ✅✅پیامبر اسلامی ( ص ) می فرمایند : اَلا اِنَّ الله یُحِبُ البُغاه العلم همانا خداوند دوست دارد « بغات » العلم یعنی کسانی که عاشق علم هستند به طور طبیعی همه علم را دوست دارند ولی برخی عاشق علم هستند و تفاوت آن در عمل افراد مشخص می شود افرادی که به شدت پیگیر یادگیری و علم آموزی هستند را بغات علم می گویند یعنی طلب شدید برای علم آموزی دارند . خداوند این افراد را دوست دارد .
    ♻علم چیزی است که انسان بدون عشق و بدون علاقه به آن نمی رسد یکی از علمای معروف می گوید اگر شما همه وجودت را صرف علم کردی آن گاه علم بعضی از وجود خودش را به تو خواهد داد .
    ✅✅فمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الْعَادُونَ یعنی هر کس طلب کند بیش از این محدویتی که ذکر شد ( برای ارضای غریزه جنسی )پس این افراد هستند متجاوزان یعنی افرادی که از حد خودشان تجاوز کردند .
    🌕خلاصه مباحث تفسیری آیه ۸ سوره مبارکه مؤمنون
    ☘والَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ☘
    💎ترجمه آیه : مؤمنین کسانی هستند که نسبت به امانت هایی که به آنها می دهند و نسبت به عهدی که می دهند رعایت می کنند و پایبند هستند .
    ✅حیوانات تک زیستند یعنی در هر جا و مکانی می توانند ارتزاق کنند و نیاز به مجموعه ندارند که با آن پیوند داشته باشند بر خلاف انسان که موجودی است اجتماعی لذا انسان ها باید طوری عمل کنند که بتوانند زندگی اجتماعی با هم داشته باشند از جمله این موارد وجود اعتماد بین انسان هاست . مثلاً اگر انسان ها نسبت به هم خیانت کار باشند و یا نسبت به قولی که می دهند وفادار نباشند زندگی اجتماعی آنها همراه با چالش هایی خواهد بود بنابراین خداوند در این آیه شریفه نسبت به موضوع بسیار مهم عهد و پیمان و امانت داری که از ملزومات زندگی اجتماعی انسان هاست اشاره و آن را ویژگی انسان مؤمن قلمداد کرده است .
    🔷🔷🔷انبیاء الهی سه سرفصل اصلی در برنامه های خود داشته اند :
    🔸اول : صدق حدیث یعنی همه انبیا الهی از مردم خواسته اند که راستگو باشند . دروغ یکی از بزرگترین گناهان است به طوری که امام سجاد علیه السلام می فرمایند : هر کس بخواهد مَزه ایمان را بچشد باید دروغ چه شوخی و چه جدی نگوید . انسان دروغگو اصلاً مزه ایمان را نمی چشد انسان دروغگو فردی بی شخصیت است حتی انسان باید مواظبت کند تا به بچه ها نیز دروغ نگوید .
    🔸دوم : اداء الامانه یعنی امانت داری .
    🔸سوم : الاوفاء بالعهد یعنی خوش قولی و به عهد و پیمان وفا کردن .
    ✅✅در این آیه شریفه نیز خداوند می فرماید وَالَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ مؤمن کسی است که نسبت به امانت و عهد و پیمان مراعات دارد.
    🔴جهان هستی نیز خداوند بر اساس دغل و ناصافی نیافریده است اگر جو بکاری جو می روید نه گندم هر چه ناصافی و نادرستی در جهان هستی وجود دارد گاهاً مربوط به برخی از انسان ها می باشد .
    🔵به یک بیان دو رقم امانت داریم ⭕اول : امانت مربوط به انسان ها و ⭕دوم : امانت مربوط به خداوند متعال به عبارت دیگر امانت قِسم اول مالکانه و شخصی است و قِسم دوم آن امانت شرعی و الهی است .
    💎امانت مالکانه که مربوط به انسان ها می شود نیز خود بر دو قِسم است 🔷اول : مالی ؛ 🔷دوم : غیر مالی .
    💦 امانت مالکانه مالی که آن نیز بر دو قِسم است 🔶اول : امانت مالکانه مالی از نوع « ودیعه » یعنی مالی که به شرط حفظ و عدم تصرف نزد کسی نهند و حقی که در آن تصرف صورت گیرد وجود ندارد مثل امانتی که نزد کسی می نهند .
    🔶دوم : امانت مالکانه مالی از نوع « عاریه » یعنی مالی که به شرط عدم « اتلاف » یعنی عدم تلف کردن به کسی می نهند مانند اینکه فردی خودرو خود را به شخص دیگری می دهد تا با آن به سفر برود به شرط آنکه آن را خراب نکند و از بین نبرد .
    🍀☘✅از خصوصیات بارز پیامبر اسلام ( ص ) در دوران جاهلیت ؛شهرت ایشان به امانت داری بود به طوری که به آن حضرت لقب « محمد امین » داده بودند .
    ☘والَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ🍀
    ✅قسم دیگر از امانت مالکانه و شخصی مربوط به امانت غیرمالی است مانند سِری که فردی به فرد دیگر می گوید و از او می خواهد که آن را حفظ کند .
    ✅✅ نوع دیگر امانت داری ،امانت داری غیر مالکانه و غیر شخصی است که مربوط به امانت داری الهی و شرعی می شود که این هم دو قِسم است 🔷اول امانت داری الهی از نوع مالی که از جمله این موارد « لُقَته » است یعنی مالی که انسان از جایی پیدا می کند و نباید در آن تصرف کند مانند ساعتی که انسان در خیابان پیدا می کند بهترین اقدام در چنین مواردی این است که انسان آن را بَرندارد اما اگر احساس کند جنس باارزشی است و ممکن است به دست انسان نااهل بیفتد و آن را برداشت باید اعلام کند تا صاحب آن پیدا شود به هر حال به این مال « لُقَته » گفته می شود گویا در این گونه موارد ما از طرف خداوند متعال امانت دار هستیم تا مال افراد را به آنها برگردانیم .
    🔷امانت داری الهی و شرعی غیر مالی هم داریم . آیه معروفی هست إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَهَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ ۖ إِنَّهُ کَانَ ظَلُومًا جَهُولًا ( احزاب ، ۷۲ ) خداوند در این آیه شریفه می فرماید : ما یک امانتی را بر آسمان ها و زمین عرضه کردیم به دلیل اینکه این امانت خیلی سنگین بود هیچ کس حاضر نشد آن را قبول کند ولی انسان آن را قبول کرد به درستی که انسان ظالم و جاهل است إِنَّهُ کَانَ ظَلُومًا جَهُولًا 🔶سؤال : این صفاتی که خداوند برای انسان بر می شمارد مانند اینکه انسان جاهل است یا حریص است آیا صفات بدی است ؟ قطعاً جواب منفی است خداوند هشدار می دهد که انسان جهل دارد یعنی وقتی از مادر متولد شده چیزی بلد نیست و باید دنبال علم برود تا جهلش از بین برود یا اینکه خداوند می فرماید انسان حریص آفریده شده است که این صفت خوبی است فقط انسان باید مواظب باشد این حرص را در راه بدست آوردن مال بکار نگیرد بلکه در رابطه با علم بکار گیرد لذا در قرآن کریم خداوند این صفات را بیان می کند تا انسان حواسش را جمع کند تا مبادا شیطان او را فریب دهد .
    🔶سؤال : این چه امانتی است که خداوند به انسان داده است؟! درخصوص پاسخ این سؤال ۲۲ نظر وجود دارد . از جمله مواردی که گفته اند عقل ، خلافت ، اختیار و … . بزرگان می گویند جوابی که جامع تر است این امانت « خلافت الهی » است و این جواب قدر مسلم این امانت است خداوند ما انسان ها را خلیفه خود در روی زمین قرار داده است لذا خداوند از انسان انتظار دارد خصوصیات او را داشته باشد از جمله ستار بودن ، غفور بودن و … بنابراین خلافت الهی جامع همه این موارد است وقتی ما خلیفه خداوند بودیم آن گاه اختیار داریم چون خدا اختیار دارد و بقیه ۲۲ نظر زیر مجموعه خلیفه الهی بودن انسان قرار می گیرد . این امانت ، امانت شرعی غیر مالی است .
    🌕روایت داریم « قُلوب الاحرار قُبور الاسرار » یعنی دل انسان های آزاده قَبر اسرار است به عبارتی انسان های آزاده هرگونه اسراری به آنها داده شود به هیچ وجه آن را فاش نمی کنند و حافظ اسرار مردم هستند مثل بدنی که در قبر دفن شده است .
    ✅انسان اگر بخواهد امانت دار باشد به دو چیز نیاز دارد اول : علم و دوم : عدل یعنی انسانی که می خواهد رعایت امانت الهی داشته باشد باید عالم باشد و هم باید عادل باشد انسانی که عالم نباشد و ظالم باشد نمی تواند امانت دار خداوند باشد ( طبق آیه شریفه که ذکر شد ) .
    ☘والَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ☘
    ✅کلمه « راعی » که در این آیه شریفه بکار رفته است یعنی کسی که به طور کامل حواسش جمع است و خداوند متعال می فرماید که کاملاً برای امانت داری و عهدی که با مردم می بندید باید حواستان جمع باشد . به چوپان هم « راعی » گفته می شود زیرا چوپان برای حفظ گوسفندان باید به طور کامل حواسش جمع باشد برای اینکه دزد یا گرگ به گله نزند .
    🔷روایت داریم « کُلُکُم راع و کُلُکُم مسؤلٌ عن رعیتِه » انسان باید در همه مواردی که در اختیار اوست مراقبت کند .
    💦در قرآن هم کلمه « عهد » داریم هم کلمه « عَقد » . عهد پیمانی است که انسان می بندد اما عقد پیمانی است که از استحکام بیشتری نسبت به عهد برخوردار است . « عقد » یعنی گِره مثلاً « عُقدِه النکاح » وقتی عقد ازدواج بسته شد این پیمان خیلی محکم است و لذا برای جاری شدن صیغه طلاق باید دو شاهد واقعی وجود داشته باشند به طوری که برخی وقتی می خواهند صیغه طلاق جاری کنند در مسجد هنگام نماز جماعت یا نماز جمعه این کار را انجام می دهند تا اینکه حتماً دو نفر عادل واقعی در بین این افراد باشند . نمونه های دیگری از عقد بستن هم در قراردادهای مالی و … بین انسان ها وجود دارد .
    ⭕خداوند هیچگاه با بندگانش عقد نمی بندد اما عهد می بندد زیرا نیاز به عقد بستن ندارد . عقد در مواردی است که احتمال تخلف وجود داشته باشد و چون خداوند متعال تخلف نمی کند نیاز به عقد بستن ندارد به عبارت دیگر ما انسان ها ممکن است خُلف وعده کنیم لذا عقد می بندیم یا ممکن است از زیر کار فرار کنیم بنابراین عقد می بندیم که این گونه صفات در خداوند متعال وجود ندارد لذا عقد خداوند معنا نداد اما خداوند عهد می بندد .
    ✅✅انواع عهد عبارتند از :
    🔶اول : عهد انسان با خداوند مانند نذر کردن .
    🔶دوم : عهد خداوند با انسان مانند آیه شریفه أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یَا بَنِی آدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّیْطَانَ ۖ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ ( یس ، ۶۰ ) آیا عهد نبستم با شما ای بنی آدم که شیطان را نپرستید . سؤال : چطور خداوند با انسان عهد می بندد ؟ اول از طریق عقل . انسان از طریق عقل می توند پی ببرد که پرستش شیطان صحیح نیست . دوم از طریق فطرت ، انسان از طریق فطرت خود می توانند بفهمد که باید خدا را پرستش کند .
    ✅اگر عهد خداوند را اجرا کنیم مشمول آیه شریفه مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ ۖ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا ( احزاب ، ۲۳ ) می شویم . خداوند می فرماید بعضی از انسان ها هستند که به عهد و پیمان خود درست عمل کردند و به پیمان خود با خدا صادق بودند و هرگز از این عهد و پیمان برنگشتند .
    🔶سوم : عهد ما انسان ها با هم . مانند عهدی که در قراردادهای اقتصادی انسان ها با هم می بندند یا اینکه در دیدارها و … وعده می گزارند . خداوند در قرآن می فرماید : یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ( صف ، ۲ ) ای انسان های مؤمن چرا چیزی می گویید که به آن عمل نمی کنید مثلاً قرار می گزارید اما سر قرار نمی آیید ، قول می دهید ولی به قول خود عمل نمی کنید و موارد متعدد از این امور و خداوند متعال در ادامه می فرماید : کَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ ( صف ، ۳ ) این خیلی گناه بزرگی است که آنچه را می گویید انجام نمی دهید لذا در روایت داریم ⭕« لا دین لِمن لا عَهد لَه » کسی که عهد و پیمان نداشته باشد دین ندارد .
    🔷در روایت دیگر داریم خداوند در سه چیز لاابالی گری را قبول ندارد و به کسی اجازه آن را نداده است :
    🔸اول : اداء الامانه امانت داری چه برای انسان خوب چه برای انسان بد . امام سجاد علیه السلام می فرمایند : اگر قاتل پدر من شمشیرش را به من امانت بدهد من به او بر می گردانم .
    🔸دوم : الاوفاء بالعهد اگر با کسی قول و قرار گزاشتید چه انسان خوب چه انسان بد باید نسبت به آن پایبند باشید .
    🔸سوم : البر الی الوالدین خوبی به پدر و مادر چه انسان های خوبی باشند چه انسان های بدی باشند . نزدیکترین رابطه انسان با خدا از طریق رابطه با پدر و مادر است به طور نمونه آنگاه که ما ضعیف بودیم پدر و مادر به ما رسیدگی کردند خداوند نیز این چنین است .

    لینک کوتاه : http://ashkezarnews.ir/83tAI

  • Telegram
  • ارسال نظر :

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    تکمیل کنید *